Skip to content

Het maatschappelijke nut van WikiLeaks

05/05/2011

[ in De AS nr. 173 / 174 te vinden als rubriek: STERKE VERHALEN 7]

Dat Julian Assange en onze eigen Rop Gonggrijp, plus de vele anonieme mannen en vrouwen die hun zaak – met vele risico’s van dien – steunen en voortzetten, alle respect verdienen voor hun werk, is voor anarchisten een open deur. De manier waarop er nu op hen wordt gejaagd is welhaast het bewijs van hun maatschappelijk nut. De machtssystemen die zich geschaad weten zoeken de marginalisatie van deze activisten. Die is bijna altijd effectief, dat is de keerzijde van de medaille.

Criminaliseren, je tegenstander beschuldigen van landverraad, van spionage, van verkrachting: verweer je er maar eens tegen. Dat is schier onbegonnen werk. De beschuldiging van verkrachting, in het geval van Assange, is – als je de saillante details die zijn ‘vrijgegeven’ goed bekijkt – bijna absurdistisch. Hij heeft in Zweden met jonge vrouwen in bed gelegen. Niet zomaar met willekeurige jonge vrouwen, nee, met feministes. Oftewel (voor de beeldvorming richting publieke opinie): dames die van wanten weten en zich echt geen knollen voor citroenen laten verkopen. Hoewel. Hij heeft een van hen in haar slaap genomen, zonder dat hij een condoom gebruikte! Wie ooit iemand in haar/zijn slaap heeft kunnen nemen, moet zich vooral even melden. Aan dit soort aantijgingen lees je de constructie af.

Stompzinnig, maar heel effectief. Want je kunt je er nauwelijks tegen verdedigen. Niemand gelooft je. Een feministe laat zich niet zomaar naaien. Dat weet iedereen. Dus die Assange heeft het daarom stiekem geprobeerd. Toen ze sliep. Maar dat gaat zomaar niet. Dan moet je net een feministe hebben. Die gaat daar echt niet mee akkoord. Het bed uit jij, sodemieter op, ik wil je niet meer zien! En later, erover pratend met een ander ‘slachtoffer’ dat ook zoiets met hem dacht te hebben meegemaakt, besluit zij een aanklacht in te dienen. Dat is de beeldvorming, dat is de criminalisering: maak een slachtoffer van de aangever en een lafaard van de verdachte. Een normale meid zou het zelf met haar vermeende belager uitpraten. Zo niet deze Zweedse dames. Die zijn aangifte gaan doen. Vrijwillig? Om zelf in het voetlicht te komen? Of zijn ze gebruikt? Dubbel genaaid, zo gezegd?

Feit is in ieder geval dat de Zweedse justitie zoiets niet op zich laat zitten, die is met grof geschut (opsporingsbevel en uitleveringsverzoek) aan de slag gegaan. En de volgende stap zal nog dramatischer zijn. Als Zweden Julian uitlevert aan de Verenigde Staten staat vast, dat het een politieke vervolging betreft. Vergelijkbaar geldt dat voor de Nederlandse autoriteiten ten aanzien van Rop Gonggrijp.

Wat deze mannen met WikiLeaks hebben gepresteerd, is een paar tandjes groter dan wat vijfentwintig jaar geleden Onkruit klaar speelde, maar het principe is vergelijkbaar: informatie stelen van de overheid om aan te tonen wat je al langer vermoedt, namelijk dat diezelfde overheid haar eigen wetten overtreedt en de burgers een rad voor de ogen draait. Toen waren het buitgemaakte documenten die bewezen dat het parlement totaal geen greep had op het leger, de politie en de inlichtingendiensten. Die waren bezig een vijfde colonne te vormen in (en tegen) onze modeldemocratie. Ook bleek het ministerie van Economische Zaken de komst van kerncentrales voor te bereiden, terwijl daar politiek al lang een moratorium op was. Doordravende lobbyisten? Winstzuchtige bedrijven die azen op machtswisseling om alsnog hun slag te kunnen slaan? Misschien. Maar overduidelijk met vaste ankers in de ministeriële bolwerken, en dat is het terrein van de politiek.

Het onthullen van de geheimen heeft ertoe geleid, dat diverse vliegers lange tijd niet meer konden opgaan. De kernenergielobby heeft de aftocht moeten blazen en kwam pas twee decennia later weer enigszins op sterkte. Defensie is een stuk strakker aan banden gelegd, de bevoegdheden van de politie en de inlichtingendiensten zijn wettelijk vaster omschreven en met name de laatste moet frequenter dan voorheen, en aan meer fractieleiders, verantwoording afleggen. Nu met WikiLeaks is ongekend vuil spel van de bezetters van Irak en Afghanistan aangetoond en zijn smerige streken van talrijke regeringen aan het licht gebracht, waaronder de Nederlandse. Werden de gestolen geheimen destijds via krakersblad Bluf! en een aantal brochures gepubliceerd, nu staan de Wiki­Leaks-documenten op internet en bereiken een oneindig veel grotere groep mensen.

In de Onkruit-tijd vraten de burgerlijke media maar al te graag mee uit de ruif van de papieren contrabande en hielpen zo, zij het begeleid door hypocriete commentaren, de boodschap van het onoorbare verspreiden. Nu gaan media zelfs een stap verder en bieden zij aan te helpen bij het analyseren van de talloze stukken, doen ze niet alleen voor de vorm aan ‘duiding’ en proberen zelfs exclusiviteit te claimen. Een interessant spel, dat productief kan zijn zolang het doel – controle door onthulling – maar in het vizier blijft. Het parlement, GroenLinks incluis, staat erbij en lacht ernaar.

Zo kom ik op een van de WikiLeakers avant la lettre, Wijnand Duyvendak. Die heeft een politieke ontwikkeling doorgemaakt van kraker en vredesactivist naar parlementslid voor GroenLinks, tot hij bij de eerste de beste geenstijl.nl = Telegraafcampagne tegen zijn persoon in de steek werd gelaten door zijn eigen fractievoorzitter, Femke Halsema, die zich toen al het soort salonfähige mediagenieke had eigen gemaakt waarmee kiezers leerden zich met haar te identificeren, – ‘zo flink als zij kan jij ook zijn!’ Jolande Sap is van hetzelfde laken een pak, en – afgemeten uit haar Kamerdebuut in de kwestie Afgha­nistan – waarschijnlijk nog erger.

In de dagen van Andrée van Es, Fred van der Spek zouden opruiende Kamervragen zijn gesteld over de door WikiLeaks onthulde geheimen, nu steekt geen parlementariër, zelfs geen GroenLinkser, zijn nek nog uit voor de brenger van de boodschap. Stel je voor dat hij echt een verkrachter blijkt te zijn! Exact aan dit soort wegkijken, nog net geen distantiëren, herken je de laffe politici.

Nu links publicitair even niet goed ligt, houdt GroenLinks zich gedeisd. Sterker nog, we moeten juist proberen te scoren met optreden dat laat zien dat wij óók ‘flink’ zijn, – tot zelfs het politiek ondersteunen van een oorlogsmissie toe. Een oorlogsmissie die we natuurlijk vredesmissie noemen. En dan daags erop een column (afwisselend met een PVV- en een VVD-Kamerlid) schrijven onder de kop: ‘Toen en nu: het gaat om de Afghaanse vrouwen en meisjes.’ (NRC-Handelsblad 9 februari 2011) Wat een hypocrisie. Alsof de opgeleide politiemensen straks de meisjes op scholen tegen de Talibaan kunnen beschermen en ook anderszins de rechten van de Afghaanse vrouwen zullen waarborgen.

Hoe durf je dat te pretenderen na alles wat over de omstandigheden daar is gedocumenteerd. Er is geen sprake van bescherming van vrouwen, al zou de politie in die regio verdubbelen. Ze kunnen niet eens zichzelf beschermen. Schrijft Jolande over haar overstag gaan: ‘Als je in een sleutelpositie terechtkomt, past het niet om te duiken. Dan moet je keihard onderhandelen en je verantwoordelijkheid nemen.’ Keihard onderhandelen? En wat hebben we dan binnengehaald? Dat we mee mogen blijven doen aan de oorlog. Wijnand, wees blij dat je de parlementaire dans ontsprongen bent! Draaien en kronkelen, laat dat maar aan de narcisten over. Het publiek dat ze trekken is niet je doelgroep.

Het parlement heeft als belangrijkste taak het controleren van de regering. Hoe minder effectief dat gebeurt, hoe meer buitenparlementaire actie noodzakelijk is. WikiLeaks heeft laten zien, hoe dit met relatief eenvoudige middelen mogelijk is. Laat vele Wiki­Leaks bloeien!

Boudewijn Chorus

No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: