Skip to content

Discriminatie en Dominantie Praktijken

28/11/2011

Een bekende politiek-bureaucratische activiteit is het ‘classificeren’ van personen om ze daarna te kunnen overheersen, uitsluiten en uitzetten. De Franse militante sociologe en filosofe Christine Delphy kan zich behoorlijk opwinden over die activiteit, zo blijkt uit haar boek Classer, dominer. Qui sont les “autres”? (Classificeren, overheersen. Wie zijn de ‘anderen’?). De onderwerpen die zij behandelt, zijn er dan ook naar.

Het boek gaat over bepaalde wijzen van onderdrukken van ‘anderen’, dat wil zeggen van groepen die worden gestigmatiseerd om daarna te worden weggezet, zoals vrouwen, homo’s, Arabieren, zwarten… De discriminatie die daar in ligt wordt gehanteerd voor dominantie praktijken. Al die gediscrimineerden hebben een punt gemeen: hun inferieure status verklaart zich uit hun ‘anders zijn’. Anders dan wie? De blanke, heteroseksuele man…

Het beeld van dat type mens maakt onderdeel uit van de dominantie ideologie: ieder ander type mens wordt aan hem ondergeschikt gemaakt. Langs die weg wordt een hiërarchie opgebouwd. Het is dit complex dat Delphy met goed recht bestrijdt. Toch wens ik het ruimer te zien: de afwijzing van dominantie zonder meer. Want uiteindelijk worden ook de bedoelde ‘mannen’ in een dominantie-systeem onderdrukt. Ook onder elkaar werken discriminatie factoren.

Een sociologe en filosofe moet daarover wat te melden hebben. Zij moet in ieder geval geacht worden boven de actualiteit te kunnen uitstijgen, zodat hetgeen wordt geleerd ook los van het gebruikte actuele voorbeeld blijft hangen. In het onderhavige boek gebeurt dat nauwelijks. Een gemiste kans zou ik zeggen.

In de loop van een aantal jaren heeft Delphy zich in woord en geschrift verzet tegen vele vormen van onderdrukking in met name de moderne, Franse maatschappij, zoals: de hoofddoekjes-problematiek in Frankrijk, de positie van Afghaanse vrouwen, Quantanamo en de vernietiging van het recht, ras en kaste in Frankrijk. Het boek blijkt dan ook een bundeling van reeds eerder publiceerde artikelen over die onderwerpen.

Die stukken hebben een zekere gedateerdheid, zonder overigens hun interne ‘waarheid’ te verliezen. Met dat laatste bedoel ik het volgende. In bijna alle thema’s gaat het om ‘discriminatie’, dat wil zeggen het maken van ongerechtvaardigd onderscheid, bijvoorbeeld waar vrouwen voor gelijk werk minder betaald krijgen dan mannen. Zo iets is natuurlijk te gek voor woorden.

Welnu, het is mogelijk allerlei soorten van discriminatie uit het actuele te tillen om vervolgens op te merken dat er sprake is van een ‘systeem’ om juist die soorten te classificeren. Het is in dat geval mogelijk het bestaan van een dynamiek op te sporen om te ‘hiërarchiseren’. De vraag is nu waar de aandrijving van die dynamiek zit? Delphy scheert steeds langs die vraag heen. Zij wijst alleen de plaatsen aan waar die discriminatie zich voordoet, hoe die zich vast zet, bijvoorbeeld in een verschijnsel als ‘kaste’. En daar maakt ze zich boos over. Terecht natuurlijk.

De verzamelde artikelen, waarvan het oudste van 1996 is en het jongste van 2006, worden vooraf gegaan door een lang hoofdstuk over de constructie van de ‘anderen’. Dat wordt gedaan in een proza waar meer Franse auteurs zich van bedienen als zij zich ‘filosoof’ betonen. Bij mij komt dit veelal niet verder dan ‘quasi interessant’. Het geheel blijkt een herdruk van 2008, er is dus wel vraag naar…

DELPHY, Christine, Classer, dominer. Qui sont les ‘autres’?, [2008], uitgeven door La Fabrique éditions, 2011, 227 blz., prijs 12 euro.

Reacties zijn gesloten.

%d bloggers op de volgende wijze: