Skip to content

In Memoriam Saskia Poldervaart (1945-2011)

14/12/2011

Op 17 november overleed Saskia Poldervaart. Ze werd 66 jaar. Saskia was zowel een bevlogen wetenschapster als een onvermoeibare activiste. Ze hield veel lezingen en discussieerde volop mee in kringen van feministen en andersglobalisten – ook op de Pinkster Landdagen in Appelscha was ze met haar strijdbare en vrolijke uitstraling en haar interessante bijdragen een graaggeziene gast en deelneemster. Ze begon al vroeg: in de jaren zestig voerde ze actie tegen de oorlog in Vietnam, ze deed mee aan Dolle Mina, streed voor de democratisering van het onderwijs, voor de legalisering van abortus, en bleef tot het einde nauw betrokken bij actiegroepen en protestbewegingen.

Saskia Poldervaart was na haar studie andragologie vanaf 1975 eerst werkzaam op de universiteit van Nijmegen, en vanaf 1978 was ze verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Binnen de faculteit politicologie was ze voortrekster van vrouwenstudies (later omgedoopt tot genderstudies).

Ze was zeer kritisch en verstond de kunst om als haar iets niet zinde meteen haar mond open te doen – dit echter meestal op een innemende manier, en vaak met humor. Het ging haar er niet om een punt te scoren, maar om daadwerkelijk te helpen idealen te verwezenlijken. Honderden studenten en activisten heeft zij geïnspireerd met haar aanstekelijk enthousiasme, voor het feminisme, en vooral ook voor de Franse utopisch socialisten (zie een artikel van haar daarover in de AS 129). Ze schreef enkele boeken en meer dan honderd wetenschappelijke artikelen.

Al bijna drie jaar wist ze dat ze ongeneeslijk ziek was, maar na de eerste schrik besloot ze om door te leven zoals ze steeds geleefd had: actief, strijdbaar en intens genietend van de mensen om haar heen en de blauwe lucht. Dat is haar gelukt!

Ik kende haar naam al veel langer, maar ik zag en hoorde Saskia voor het eerst begin jaren negentig in Amsterdam op een avond over idealen en anarchisme. Ze sprak daar ongetwijfeld over de utopisch socialisten, waarop zij gepromoveerd was en waarover haar boek was verschenen: Tegen conventioneel fatsoen en zekerheid, Het uitdagende feminisme van de utopisch socialisten (Van Gennep, Amsterdam 1993). Haar snelle en enthousiaste manier van spreken, met die voor de vrouwenbeweging van de jaren zeventig en tachtig kenmerkende combinatie van strijdbaarheid, felheid en vrolijkheid, sprak me meteen aan.

Ze noemde zich geen anarchiste maar werd door veel anarchisten wel als sympatisante herkend. Toen ik haar interviewde voor de AS gaf ze toe: ‘Eigenlijk, als ik nu om me heen kijk, ook naar de andersglobaliseringsbeweging, vind ik anarchisten de leukste groep. Ze noemen zich niet allemaal anarchist, maar ik bedoel die stroming van “het persoonlijke is politiek” en “do it yourself”, die vind ik verreweg de leukste, en die hebben toch veel raakvlakken met anarchisme.’ (Zie de AS 168/170, ‘Aan collectiviteit geef ik de voorkeur en daarbinnen aan individualiteit’.)

Aan dat gesprek, nu ruim anderhalf jaar geleden, denk ik met plezier terug. Ze was toen al meer dan een jaar ziek en had volgens de prognoses van de artsen al dood moeten zijn. Ze ging nog een tijdje door. Het zal niet altijd makkelijk zijn geweest, maar klagen daar hield ze niet van. Over ziekte en doodgaan dacht ze zeldzaam nuchter, een verademing. (Wie daar iets van wil zien, bekijk het mooie filmpje dat AT5 in 2009 maakte: http://www.at5.nl/gespot/71832/dolle-mina-saskia-poldervaart-overleden.)

Toen we in 2004 voor de AS het themanummer over Atalanta voorbereidden vroegen we ook Saskia Poldervaart of ze daarvoor iets wilde schrijven. We bedoelden een kort stuk, maar ze verraste ons met een zeer uitgebreid artikel: ‘Utopisme, feminisme, vrije liefde; De Atalanta-ideeën in historisch perspectief’. Dit stuk is uiteindelijk in het jaarboek terecht gekomen (de AS 148/149).

We zullen Saskia met haar hartverwarmende optimisme moeten missen, maar haar idealen blijven bestaan, en zullen verder worden doorgegeven.

Rymke Wiersma

No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: