Skip to content

De AS nr. 176: Infiltratie

02/01/2012

Redactioneel  Dit nummer van de AS gaat over infiltratie. Het gaat over geheime diensten, veiligheidsdienten, of hoe ze zich ook noemen, die mensen, hun eigen agenten of overlopers, inzetten om inside informatie te verkrijgen van actiegroepen, radicale groeperingen, linkse partijen en bewegingen en dergelijke. Daarbij blijft het zelden bij het alleen verzamelen van informatie. Vaak ook zie je pogingen groepen naar de hand van de inlichtingendiensten te zetten of te provoceren tot strafbare handelingen waarop dan ingegrepen kan worden. Dat de overheid gebruik maakt van infiltranten en provocateurs is niet nieuw, al is het ontluisterend voor wie nog wat vertrouwen heeft in de rechtstaat.

Al in 1925 verscheen Wat elke revolutionair moet weten over repressie van Victor Serge. De auteur had inzage in de archieven van de Tsaristische geheime dienst, de Ochrana.1 Deze archieven waren na de oktoberrevolutie van 1917 in handen van de bolsjewieken gevallen. Serge schetst een indringend beeld van deze dienst en de door haar gehanteerde methoden om revolutionaire, en vermeende revolutionaire personen en groepen nauwgezet op te sporen en in de gaten te houden. Daarnaast hield de dienst overigens ook toezicht op hogere kringen, om te weten te komen wat daar leefde. Tsaar Nicolaas I had de Russische geheime dienst opgericht na de decabristenopstand in 1825, die de tsaar als een volkomen onverwachte gebeurtenis ervoer.

Deze geheime dienst werd in 1881 omgezet in de Ochrana in het jaar dat Narodja Volja (volkswil) een geslaagde aanslag op tsaar Alexander II pleegde. De Ochrana perfectioneerde haar methoden maar kon uiteindelijk de revoluties van 1905 en van 1917 niet voorkomen. Wel slaagde zij erin veel revolutionairen aan te houden, met name door infiltratie en provocatie, en te laten verbannen naar Siberie en andere afgelegen streken. Na 1917 was het overigens niet afgelopen met geheime diensten in Rusland.Onder steeds wisselende namen, NKVD, GPOe , KGB zetten de opvolgers van de Ochrana hun werk voort, nu niet meer in dienst van de tsaar maar van Lenin, Stalin enzovoorts. Nog maar deels gericht op de (vaak vermeende) revolutionaire oppositie maar vooral op repressie van de bevolking in het algemeen en van schrijvers, dichters en componisten in het bijzonder. Het lijdt geen twijfel dat wel de politieke kleur van de opvolgers van de Ochrana maar niet de methoden veranderd waren, hoogstens verder uitgebreid. Victor Serge werd er zelf ook het slachtoffer van, hoewel hij zijn vege lijf kon redden omdat hij door druk van buitenlandse schrijvers uit Rusland werd uitgewezen. Toen in 1989 na de val van de muur de archieven van de Oost-Duitse geheime dienst, de STASI, op straat kwamen te liggen bleek hoezeer de communistische geheime dienst juist de gewone bevolking in de gaten hield. Tot ontzetting van velen bleken er dossiers van hen op basis van informatie van mensen van wie ze dat nooit verwacht hadden. Dat was in Rusland natuurlijk ook zo en zal in andere communistische landen niet anders zijn geweest.Terug naar Victor Serge en vergelijk maar eens met wat Arie Hazekamp in deze AS schrijft over de activiteiten van de PID in Nijmegen. Victor Serge beschrijft de recruteringsmethoden van de Ochrana. Speciaal opgeleide agenten recruteerden infiltranten, die van hen een schuilnaam kregen en onder hun toezicht stonden. Om de revolutionaire beweging beter de kop in te kunnen drukken, liet de Ochrana toe dat de beweging kon groeien, zo nodig met hulp van infiltranten. Door arrestatie van leidende figuren uit die beweging konden infiltranten ook een steeds belangrijker plaats innemen. Er zijn in de Russische geschiedenis voorbeelden van infiltranten die vakbewegingen opzetten, illegale kranten uitgaven of revolutionaire groepen leidden. [Lees verder >> ]

Inhoudsopgave:

Jaap van der Laan            Infiltratie

Redactioneel

Arie Hazekamp                 Spionage in de polder

Martin Smit                        Beroep: Infiltrant. Infiltratie door de Amsterdamse politie in de jaren zestig en zeventig

Roel van Duijn                  Minister Donner dekt ondoorzichtigheid van de AIVD

Ron Blom                           1918: Geheim agent Wooning Actief in soldaten- en arbeidersraad

Thom Holterman             Binnenlandse vijandMotor van de veiligheidsindustrie

André de Raaij                   Dubbele boterham met kaas 2

Boudewijn Chorus             Sterke verhalen 9

Hans Ramaer                      Hard rain 16

Thom Holterman               Uit het land van Proudhon 17

Rymke Wiersma                  In Memoriam Saskia Poldervaart

Weia Reinboud e.a.            Boekbesprekingen


Reacties zijn gesloten.

%d bloggers op de volgende wijze: