Skip to content

Terugkeer Van De ‘Schone’ Oorlog

02/01/2012

[In de AS nr. 176 te vinden als rubriek: STERKE VERHALEN 9]

Alleen de namen al, die deze op verre afstand bestuurde onbemande vliegtuigjes meekrijgen – MQ-1 Predator, MQ-8B Fire Scout, MQ-9 Reaper – cynischer kun je ze welhaast niet bedenken. Nog even en de afzenders van deze Unmanned Air Vehicles (UAV’s), kortweg drones genoemd, bevestigen er emblemen op met de afbeelding van een doodskop met gekruiste botten, zoals eens de mannen van de SS-Totenkopfdivision op hun uniformen. Die begonnen als bewakers in de concentratiekampen. Zij zullen aanvankelijk hun doodskopemblemen beschouwd hebben als ornamenten om te imponeren, hoewel een normaal mens de vertoning als een absurdisme moet hebben opgevat, met die primaire associatie van de piratenvlag uit onbezorgde spelletjes van onschuldige jongeren. Spoedig werd echter duidelijk, dat die hernieuwde logo’s allesbehalve als Spielerei bedoeld waren. Het ging om beoogde morbiditeit waarvan de onverbloemde boodschap luidde: ‘wij zijn op doden uit!’

Ook de bedenker van het woord drone moet geweten hebben waar het met dit hoogst dodelijke speelgoed wel op uit moest draaien. Longman’s Dictionary of contemporary English (Ed. 2001) vermeldt onder drone behalve ‘a continuous low dull sound’ onder andere: ‘someone who has a good life but does not work to earn it: idle drones living at the expense of society’. Dat komt ongetwijfeld meer in de buurt van de werkelijkheid, want de kosten van dit geavanceerde wapentuig zijn aanzienlijk, terwijl het geluid van drones op hun veilige vluchthoogte een monotoon gebrom mag zijn, maar op de grond doorgaans toch echt nagenoeg onhoorbaar is.

Selectieve verontwaardiging

Het was een Reaper (Man met de Zeis, oftewel De Dood) waarmee op 30 september 2011 de raket werd gelanceerd die Anwar al-Awlaki executeerde. Niet dat dit de eerste vermeende terrorist was die op deze wijze werd omgebracht. Sinds Osama Bin Ladens aanslagen van 9/11 zijn volgens columnist Ko Colijn (Vrij Nederland van 8 oktober 2011) alleen al in Pakistan rond de 2000 ‘militante figuren weggeschoten door drones vanachter een computerscherm in Amerika’. De reden dat echter nu bij de targeted killing (tk, militaire codetaal) van Anwar al-Awlaki internationaal ophef ontstond over deze gewelddadige uitschakeling van een veronderstelde leider van de Jemenitische tak van Al-Qaeda was, dat het een verdachte betrof die in de VS geboren was. Hij was in Jemen in januari 2011 bij verstek veroordeeld tot tien jaar cel wegens het aanzetten tot moord op buitenlanders. Hij hield zich schuil in het zuiden van Jemen, waar de Amerikanen hem blijkbaar wisten op te sporen, waarna hij in zijn auto door een vanaf een drone gelanceerde raket werd gedood, evenals zijn medepassagier, ook een Amerikaan van geboorte. Dit soort standrechtelijke executies zijn de laatste jaren vooral bekend geworden van de Israëli’s. Van hen is de wereld sinds jaar en dag oorlogsmisdaden gewend, waarbij het net als bij Amerikaanse drone-aanvallen op grondgebied van Pakistan niet gaat om een klassieke oorlog van natie tegen natie, maar om varianten van een burgeroorlog – de Palestijnen zijn grotendeels Israëlisch staatsburger, ook al kent dat land de facto meerdere soorten burgerschap – hetzij een oorlog tegen ‘het terrorisme’, of dat nu als Hamas, Al Qaeda of ‘de Taliban’ aangeduid wordt. Maar dat nu ook de ‘verlichte’ VS-president Obama, die als een van zijn eerste beleidsvoornemens de sluiting van Guantánamo bekend maakte en vervolgens de terugtrekking van de Ameri­kaanse troepen uit Irak, drones op zijn eigen burgers afstuurt, brengt opschudding te weeg. Selectieve verontwaardiging dus, als gerefereerd wordt aan artikel 4 van de Amerikaanse grondwet, waarin de VS-burger recht op lichamelijke integriteit wordt gegarandeerd en bescherming tegen huiszoeking, arrestatie en inbeslagname zonder redelijk vermoeden van schuld. Sterker nog in het beroep op artikel 5 van diezelfde constitutie waarbij de Amerikaanse overheid zijn burgers noch hun leven, noch hun vrijheid en evenmin hun eigendommen mag ontnemen zonder eerlijk proces. Het eerder genoemde Jemenitische proces, waarbij het met name ging om het bedreigen van Amerikaanse burgers door medeplichtigheid aan aanslagen en het rekruteren van zelfmoordterroristen, kan zelfs in Amerikaanse ogen niet zomaar doorgaan voor een eerlijk proces, al zou er wel een redelijk vermoeden van schuld aan ontleend kunnen worden.

Tk-doctrine

Interessanter is misschien de volkenrechtelijke kant bij het inzetten van mobiele lanceerplatforms, overal waar zich in de ogen van de opdrachtgevers verdachten van vijandelijke activiteit bevinden. Politiek commentator Folkert Jensma kenmerkte de opkomende praktijken als een nieuwe doctrine, waarbij ‘een raketsalvo volstaat, zolang er maar een legitieme oorlogshandeling voor kan worden bedacht’ (NRC-Handelsblad 15 oktober 2011). Met andere woorden: kan het slachtoffer als een riskante vijand worden aangemerkt, dan is zijn executie per definitie legitiem.

[Hiervan zijn er voor de Franse ‘Brigades anticriminalité’ 150 stuks aangeschaft]

Als dat inderdaad de rechtvaardiging zal blijken te zijn van de Obama’s en de Netanyahu’s, die de drones in deze wereld dirigeren, worden de in de twintigste eeuw zo moeizaam bereikte volkenrechtverdragen een wassen neus. Dan kun je meteen de Amerikaans-Britse invasie van Irak met terugwerkende kracht legitiem verklaren. Ook al was de casus belli op instigatie van president Bush en vicepresident Cheney door de CIA geconstrueerd, ook al bleken de beweerde biologische en chemische massavernietigingswapens er niet te zijn, Sadam Hussein vormde hoe dan ook een risico voor de VS, lees voor de olietoevoer naar dit energieverslindende wereldrijk. Een vergelijkbare redenering kan dan worden opgezet voor Mahmoud Ahmadinejad als kwade genius achter Irans veronderstelde ontwikkeling van nucleaire wapens. Wie van de twee gaat het initiatief nemen voor diens terechtstelling zonder openbaar proces, Obama of Netanyahu? Met als publieke rechtvaardiging: hij was een gevaarlijke schoft die openlijk claimde Israël van de kaart te willen vegen, terwijl hij op het punt stond de beschikking over atoomkoppen te krijgen. Zo hebben wij het Midden Oosten van de ondergang gered! Waarna de pleuris daar pas echt uitbreekt, maar dat terzijde.

Ko Colijn ontleent aan het blad Army Times dat er dit jaar al bijna 1900 geheime drone-aanvallen zijn uitgevoerd en dat op de afdeling Counter Terrorism van de CIA dagelijks vierhonderd man doende zijn om doelen te selecteren in gebieden waar zij hun kandidaten voor een ‘tk’ vermoeden. Als de tijd van verantwoording gekomen is voor de opdrachtgevers zal ons de drone worden verkocht als proportioneel moreel gerechtvaardigd wapen. Een wapen dat de inzet en het leven van velen in een klassieke oorlog kan vermijden door de dood van enkelen, die doelgericht worden uitgeschakeld. De sluipmoord als recept voor een schone oorlog. De geschiedenis toont aardig wat generaals en andere krijgsheren die hun volk de snelle en schone oorlog beloofden. Desondanks is de kans nu groot, dat het geloof in dit concept deze keer zal beklijven. Dat zal niet zonder discussie gaan en niet zonder electoraal risico. Ziedaar het angstvallige zwijgen van Obama. Zijn grote uitdaging, naast het beslechten van de economische crisis, zal het democratisch bereiken van een legitimering van de tk-doctrine zijn. Dat het in Bakoenins naam een sterk verhaal moge blijken.

Boudewijn Chorus

[Beeldmateriaal ontleend aan Le magazine du Monde van 17-18 december 2011]

No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: