Skip to content

Van Consumentenindustrie Tot Liberticide

12/04/2012

[In de AS nr. 177-178 te vinden als rubriek HARD RAIN 17]

Filosofie Magazine legt elke maand een vraag voor aan een eigentijdse filosoof. In het nummer van februari 2012 is dat (AS-redacteur) Marius de Geus. Hij krijgt de vraag hoe je duurzamer kan leven, afgezet tegen de tijd, het geld en de moeite, kortom de offers, die het je gaat kosten. Het eist een andere manier van leven, maar je hebt geen tijd om de fiets te pakken in plaats van de auto en je wilt ook wat terug hebben voor je offers, bijvoorbeeld in de vorm van shoppen of stedentripjes.

Consumentenindustrie

Ja, zegt De Geus, zo werkt de consumentenindustrie precies: het creëren van behoeften voor mensen die naar compensatie zoeken. Een duurzaam leven daarentegen moet je niet zien als inleveren maar als winnen van levenskwaliteit. Maar mensen zijn bang iets te kort te komen. Ze zitten in een cyclus van consumeren, aldus De Geus. Het beste is toch om geleidelijk veranderingen in je leefpatroon aan te brengen, waardoor je structureel op een andere manier gaat leven. In plaats van de lift neem je de trap. Dat wordt het een automatisme en rollen er vanzelfsprekende keuzes uit voort, zegt De Geus.

Zoals bekend staat duurzaam leven centraal bij de werkplaats Omslag in Eindhoven (www.omslag.nl). In het maart/aprilnummer 2012 van ZOZ, het tijdschrift van Omslag, wordt veel aandacht besteed aan ecodorpen. Zo zijn er plannen om duurzaam te werken en te wonen op het voormalige militair complex in Bergen (NH), zie http://www.ecodorpbergen.nl De groep Anastasiadorp wil een ecodorp realiseren in de Drentse gemeente Borger-Odoorn. Een Anastasiadorp, gebaseerd op de ideeën van de Russische schrijver Vladimir Megre, is een honingraatvormige cluster van tientallen particuliere ‘landgoederen’ van elk een hectare, waar de bewoners een eenvoudige woning van natuurlijke materialen kunnen bouwen en verder zo zelfvoorzienend mogelijk leven. Bovendien komen er gemeenschappelijke voorzieningen (zie http://www.anastasiadorp.nl). En dezer dagen zijn ook de bouwwerkzaamheden in Boxtel hervat, meldt het blad. Het betreft het bouwen van duurzame woningen op een door De Kleine Aarde beschikbaar gestelde locatie: het Ecodorp Brabant (www.ecodorpbrabant.nl). Het wordt een sociaalecologisch experiment genoemd omdat er ook aandacht is voor ecologisch samenleven. Met dat doel gaat er binnenkort ook een zomerschool van start. Verder in ZOZ aandacht voor uitgeverij Atalanta. Rymke Wiersma van Atalanta bericht dat een experiment met de ‘kadootjes­ekonomie’ van start is gegaan. Het betreft vier eerder uitgegeven boeken, die gratis besteld kunnen worden. Wel graag een bijdrage in de verzendkosten. Info: http://www.at-a-lanta.nl .

Buiten de Orde

Uit het herfstnummer 2011van Buiten de Orde, het kwartaalblad van de anarchosyndicalistische Vrije Bond (www.vrijebond.nl) valt te leren dat de economische crisis in ieder geval een positief aspect heeft: je kunt nu openlijk kritiek uitoefenen op het kapitalisme en je wordt dan niet meer als marginaal weggezet!

Crises en kapitalisme komen onder meer aan bod in een artikel over het afgelopen november gehouden 2.Dh 5-festival, met het thema ‘het kapitalisme crasht’, en in een rondgang langs Occupy in New York en in Amsterdam. In dat laatste artikel wordt geconcludeerd dat nu zelfs de volstrekt realistische eis dat het bedrijfsleven zich terugtrekt uit de politiek voor onmogelijk geldt. Zo’n simpele – eigenlijk sociaaldemocratische – eis leidt zoals we in Griekenland zagen tot harde staatsrepressie, omdat er immers geen geld meer is om de sociale vrede af te kopen. Dat moet wel in verdere radicalisering van de mensen en de opkomst van een antiautoritaire basisbeweging uitmonden, meent (of hoopt?) de schrijver.

Verder in het blad een gesprek met Jurrie Zuidema. Vlak voor het ter perse gaan van dit nummer van de AS kwam het bericht dat deze bijna 93-jarige Groninger anarchist op 13 maart is overleden; in het komende nummer van de AS zullen we hier meer aandacht aan besteden. Zijn grootouders waren de enigen in Zuidbroek die bij de inhuldiging van Wilhelmina in 1898 weigerden de driekleur uit te hangen. Ze hesen de rode vlag. Zuidema werd in 1938 tot 30 maanden veroordeeld voor dienstweigering. Hij belandde uiteindelijk in Veenhuizen en kwam in oktber 1941 vrij. Van de Duitse bezetting had hij al die tijd weinig meegekregen!

Ook in dit nummer een artikel over de anarchobieb van de Anarchistische Groep Amsterdam (AGA). Deze bestaat nu negen jaar en is een succes, zeggen de beheerders. Vooral naar autobiografische literatuur, bijvoorbeeld Mijn Leven van Emma Goldman, alsook Peter Marshalls geschiedschrijving van het anarchisme is veel vraag. Per maand worden zo’n veertig tot vijftig boeken uitgeleend. Daarnaast wordt er op de zaterdagmiddag druk gebruik gemaakt van de mogelijkheid libertaire bladen te lezen. De bibliotheek is gevestigd in Bollox, Eerste Schinkelstraat 14-16, Amsterdam. Ook in Den Haag, Zaandam en Nijmegen functioneren inmiddels anarchistische uitleenbibliotheken.

Directe Actie

In nummer 24 (winter 2012) van Directe Actie, het blad van de AGA (http://agamsterdam.wordpress.com) is er onder meer aandacht voor dichteres en politiek activiste Joke Kaviaar, die al vele jaren opkomt voor (opgesloten) geïllegaliseerden. Zo is ze actief in de Werkgroep Stop Deportaties, organiseert ze campagnes en heeft ze een website met politieke teksten (www.jokekaviaar.nl). Kennelijk kreeg de overheid genoeg van het krabben en bijten van Kaviaar, want september vorig jaar arresteerden tien man van de Nationale Recherche haar wegens ‘opruiing met terroristisch oogmerk’, doorzochten urenlang haar woning en namen veel van haar paperassen en haar usb-sticks in beslag. Na drie dagen kwam ze vrij. Kaviaar wordt nu, als zeer actief veelpleger, bedreigd met een ISD-maatregel, die het mogelijk maakt haar voor langere termijn (tot twee jaar) vast te zetten. Inmiddels is er een steungroep gevormd: http://13-september.nl

‘Anarchisme is zoiets moois, dat wil je delen met anderen’, zegt Mita, een van de initiatiefnemers van Institut A in Jakarta, die in een ander artikel aan het woord komt. Het instituut van Mita is het eerste anarchistische gemeenschapshuis in Indonesië. Er wonen mensen en biedt verder onderdak aan projecten als een infotheek, een vrouwengespreksgroep en de groep Food Not Bombs. Mita was voorheen actief in de (marxistisch-leninistische) studentenbeweging, maar kreeg steeds meer moeite met de autoritaire opvattingen en het patriarchale gedrag in die beweging. Via internet leerde ze het anarchisme kennen, wat haar zo aansprak dat ze uiteindelijk met haar (conservatieve) familie brak. Omdat er in Indonesië geen traditie van anarchisme bestaat neemt het instituut nu de propaganda ter hand door (vertaalde) geschriften uit te brengen. Meer info: http://instituta.webs.com

Verder is er in het blad onder meer aandacht voor een veroordeling van zes Londense antifa’s, die na een slepende en zeer onfrisse rechtszaak straffen van ruim een jaar tot bijna twee jaar uitzitten, en voor de voortgaande strijd tegen Otto Work Force, het uitzendbureau dat zich specialiseert in de aanvoer van onderbetaalde Oost-Europeanen voor de Nederlandse arbeidsmarkt.

De Vrjdenker

Het februarinummer van De Vrijdenker, het maandblad van De Vrije Gedachte (www.devrijegedachte.nl) bevat een lovende bespreking door Jan Bontje van de AS 176 over infiltratie. Hij besluit zijn lange recensie als volgt: ‘Niet alleen de knulligheid van de infiltrant, maar ook van de ‘’revolutionairen’’ valt althans mij in het bijzonder op.’ Verderop in dit nummer argumenteert Paul Hopster dat pedovereniging Martijn niet verboden moet worden. Voorts bevat het nummer een verslag van de in december gehouden Leo Polakherdenking in Utrecht. De filosoof en ethicus Polak – die 70 jaar terug in het concentratiekamp Sachsenhausen stierf – heeft tussen de beide wereldoorlogen een grote invloed gehad op de vrijdenkers en ook wel op anarchisten (onder wie Anton Constandse). Helaas is zijn bekende radiovoordracht ‘Eenheid boven geloofsverdeeldheid’, op 21 maart 1931 gehouden voor de VRO (de vrijdenkersradio-omroep), nog immer actueel: gelovigen en ongelovigen staan immers veel dichter bij elkaar dan ze vaak zelf denken, want ieder zoekt geluk en veiligheid. Jo Nabuurs bespreekt uitvoerig het derde deel van de imposante studie over de Verlichting van de Britse historicus Jonathan Israël. In dit duizend bladzijden tellende Democratic Enlightment: Philosophy, Revolution and Human Rights 1750-1790 weerlegt Israël de bewering van postmodernistische critici van de Verlichting dat deze stroming mede de basis heeft gelegd voor totalitaire bewegingen als bolsjewisme en fascisme. Israël, die zich spinozist noemt, toont aan dat juist de Verlichtingsdenkers door het formuleren van mensenrechten de fundamenten van de moderne democratie oprichtten. En juist Nederland (waarmee Israël een speciale band heeft – hij leerde ooit de taal om in Nederlandse archieven te kunnen zoeken) was een van de eerste landen waar de roep om mensenrechten en democratie publiekelijk werd gehoord: de (democratische) Patriotten die het opnamen tegen de (populistische) Prinsgezinden. Binnenkort verschijnt ook dit derde deel van zijn monumentale Verlichtingsproject in een Nederlandse vertaling.

In het (dikke) december-januarinummer van het blad viel me vooral het artikel van Klaus-Jurgen Wouters op. Het is weliswaar niet onthullend, maar hij beschrijft informatief hoe door de tijden heen het doden van mensen als offer aan een of andere godheid een gangbaar religieus gebruik is geweest.

Aan het korte leven van het humanistische tijdschrift Human is een eind gekomen. Uitgeverij Boom en het Humanistisch Verbond laten weten dat na het herfstnummer 2011 het doek gevallen is. Het HV beraadt zich of het mogelijk is om met een nieuw blad meer humanistische lezers te binden. Het zal wel toeval zijn maar dit voorlaatste nummer heeft als thema ‘kwaad’. Human schoffelt heel wat ontwikkelingen onder die noemer, uiteenlopend van Utoya tot de bio-industrie. Jo Nabuurs schrijft over wat politiek filosofe Hannah Arendt de drie zuilen van de hel noemde, te weten antisemitisme, imperialisme en racisme. Wie kent niet de ondertitel (‘De banaliteit van het kwaad’) van haar verslag over het befaamde proces tegen de nazibureaucraat Adolf Eichmann: het in 1963 verschenen Eichmann in Jeruzalem. En in gesprek met Human zegt essayist Bas Heijne: ‘Mijn bezwaar tegen het ouderwetse humanisme is dat het gemeenschapsdenken als kneuterig of beperkend wordt weggezet. Terwijl de behoefte om ergens bij te horen net zozeer deel van de mens is als de wens het vreemde op te zoeken.’

Liberticide

In het februarinummer van het tweemaandelijkse blad Doorbraak (www.doorbraak.eu) een uitgebreid overzicht van de PVV-volksvertegenwoordigers die het afgelopen jaar in opspraak kwamen en waarom. Verder in Doorbraak aandacht voor een onderzoek naar het bekladden en vernielen van moskeeën in Nederland. Er zijn momenteel ongeveer 475 islamitische gebedshuizen, waarvan vijftig na 11 september 20001 het doelwit waren van diverse vormen van geweld, waaronder elf brandstichtingen (of pogingen daartoe). De onderzoekster vermoedt dat dit nog slechts het topje van de ijsberg is. In ieder geval is er geen land in Europa waar men zo anti-islam gezind is als in Nederland, want de helft van de Nederlanders moet weinig tot niets van moslims hebben. Het voorpagina-artikel gaat over het @Migo-Boras, een nieuw grensbewakingssysteem dat in strijd lijkt te zijn met de privacy. En opmerkelijk is het bericht over het partijblad van de Nederlandse Volks Unie, waarin de lof gezongen werd van Khadaffi. Omdat hij Libië nagenoeg ‘jodenvrij’ heeft gemaakt. Eerder werd bekend dat de extreemrechtse NVU enthousiast is over de Commissie Gelijke Behandeling. Deze nam het op voor een partijgenoot die door de FNV geweigerd was als vakbondslid. Reden was dat deze NVU’er alleen sperma aan een zaadbank wilde doneren als hij de garantie kreeg dat zijn zaad aan het blanke ras ten goede zou komen.

Tot slot. In oktober vorig jaar raakte ik op de anarchistische boekenmarkt in Tilburg in gesprek met de uitgever van IJzer (www.uitgeverij-ijzer.nl). Deze Utrechtse uitgeverij bleek in 2008 de bundel Liberticide uitgebracht te hebben (onder redactie van Tiers Bakker & Robin Bouwer; 227 pag.; 18,50 euro). De bundel is een groepsproject van verschillende wetenschappelijke onderzoekers over het neoliberalisme. In hun bijdragen betogen de auteurs dat als gevolg van de opkomst van het marktdenken en de managerscultuur de bureaucratie en de wet- en regelgeving alleen maar is toegenomen. De neoliberale revolutie, die ook nog eens tot de afbraak van de verzorgingsstaat leidde, bracht dan ook niet meer vrijheid maar het tegendeel daarvan. Het zijn veelal geen gemakkelijke artikelen maar overwegend wel de moeite van het lezen waard. Overigens las ik dat er inmiddels een vervolgstudie van deze werkgroep is verschenen, getiteld Vrijheid. Voor wie?, met onder meer een bijdrage van de filosoof Zizek.

Hans Ramaer

No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: